انقباض کپسولی می‌تواند هر زمانی حتی سال‌ها بعد از عمل پروتز سینه نیز رخ دهد. روش‌های غیرجراحی زیادی برای درمان این عارضه وجود دارند اما همه آن‌ها موثر نیستند در نتیجه ممکن است جهت برداشتن بافت اِسکار به جراحی نیاز باشد.

انقباض کپسولی چیست؟

زمانی که یک جسم خارجی مانند پروتز سینه در بدن کار گذاشته شود بدن با ایجاد یک بافت اِسکار در اطراف آن واکنش نشان می‌دهد. این کپسول نرم، انعطاف‌پذیر و کاملاً طبیعی است. در برخی موارد بافت اِسکار ضخیم و سخت شده و بر روی بافت اطراف کشیده می‌شود، در نتیجه این امر موجب منقبض شدن بافت شده و انعطاف‌پذیری آن را کمتر می‌کند. زمانی که این اتفاق برای پروتزهای سینه می‌افتد بافت نرم سینه شروع به سفت شدن می‌کند. هر چه این وضعیت بدتر شود سینه‌ها فرم طبیعی خود را بیشتر از دست داده و سفتی و گردی آن‌ها بیشتر می‌شود. انقباض کپسولی غالباً بعد از عمل پروتز سینه اتفاق می‌افتد اما هر زمان که کپسولی در اطراف یک جسم خارجی در بدن شکل بگیرد امکان بروز آن نیز وجود دارد.

انقباض کپسولی بعد از عمل پروتز سینه اتفاق می‌افتد اما هر زمان که کپسولی در اطراف یک جسم خارجی در بدن شکل بگیرد امکان بروز آن نیز وجود دارد.

انقباض کپسولی

علت به وجود آمدن انقباض کپسولی چیست؟

گاهی اوقات علت روشن است. زخم شدن سینه، قرار گرفتن در معرض تشعشعات و عفونت همگی می‌توانند موجب بروز انقباض کپسولی شوند. ابتلا به هماتوم (کبودی شدید) بعد از عمل جراحی نیز می‌تواند عامل بسیار موثری در به وجود آمدن این عارضه باشد.
به انقباض‌های کپسولی که دلیل مشخصی ندارند “انقباض کپسولی خاموش” گفته می‎شود. محققان می‌گویند که در چنین مواردی عمدتاً آلودگی میکروبی پروتزها باعث به وجود آمدن این مشکل می‌شود. وجود میکروب بر روی سطح بیرونی پروتز می‌تواند موجب واکنش‌های غیرطبیعی بدن شود در نتیجه بافت اسکار بیش از اندازه پیشرفت می‌کند.

عوامل زیر نیز می‌توانند در بروز انقباض کپسولی موثر باشند:

  • اختلالات سیستم خودایمنی بدن: اگر دچار اختلالات خودایمنی مانند لوپوس هستید پس سیستم ایمنی بدن شما بیش‌فعال است در نتیجه ممکن است نسبت به پروتز سینه بیش از حد واکنش نشان دهد.
  • بارداری: محققان ارتباط مثبتی را بین بارداری و وقوع انقباض کپسولی کشف کرده‌اند.
  • کار گذاشتن پروتزها در زیر غده شیری: در این روش پروتزها در زیر غده شیری و روی ماهیچه سینه کار گذاشته می‌شوند که این امر احتمال ابتلا به انقباض کپسولی را افزایش می‌دهد.
  • ایجاد برش در اطراف هاله نوک پستان: محققان می‌گویند که این برش خطر آلودگی میکروبی را افزایش می‌دهد.
  • پروتزهای سیلیکونی: استفاده از پروتزهای سیلیکونی قدیمی می‌تواند احتمال ابتلا به انقباض کپسولی را افزایش دهد. در این پروتزها ممکن است ژل سیلیکونی درون پروتز نشت پیدا کرده و موجب بروز التهاب در بافت‌های اطراف شود.
  • سایز پروتز: پروتزهایی که بیش از حد بزرگ هستند و متناسب با بافت سینه و پوست داوطلب نمی‌باشند احتمال ابتلا به انقباض کپسولی را افزایش می‌دهند.

علائم انقباض کپسولی

همانطور که قبلاً هم گفته شد بدن کپسولی از اِسکار را در اطراف پروتزهای کار گذاشته شده ایجاد می‌کند. انواع انقباض کپسولی بر اساس دسته‌بندی بِیکِر به شرح زیر می‌باشند:

  • درجه ۱: سینه کاملاً نرم و طبیعی است و بیمار اصلاً نمی‌تواند تشخیص دهد که کپسولی در کار است. تشکیل این کپسول کاملاً طبیعی است و همه افرادی که پروتز سینه را انجام می‌دهند به آن مبتلا می‌شوند.
  • درجه ۲: سینه کمی سفت می‌شود. ممکن است پروتزها حس شوند اما سینه همچنان طبیعی به نظر می‌رسد.
  • درجه ۳: سینه خیلی سفت شده و حالت طبیعی خود را از دست می‌دهد. پروتزها به راحتی احساس می‌شوند و کمی درد و ناراحتی وجود دارد.
  • درجه ۴: سینه کاملاً سفت شده و کاملاً حالت طبیعی خود را از دست می‌دهد. پروتزها ایجاد درد می‌کنند مخصوصاً اگر تحت فشار قرار بگیرند. افراد مختلف سطوح مختلفی از درد را احساس می‌کنند در نتیجه ممکن است درد قابل مدیریت باشد و یا اصلاً قابل تحمل نباشد.

انقباض کپسولی چه زمانی رخ می‌دهد؟

این عارضه می‌تواند در هر زمانی رخ دهد. یعنی ممکن است پیش از بروز انقباض کپسولی پروتزها تا سال‌ها هیچ مشکلی نداشته باشند. گرچه اکثر افراد در ماه‌های اولیه بعد از عمل پروتز سینه به این عارضه مبتلا می‌شوند. علائم حتی در موارد ایجاد زخم و آسیب به تدریج نمایان می‌شوند. مشاهده علائم انقباض کپسولی تنها چند هفته بعد از عمل بعید به نظر می‌رسد. اگر در ابتدا احساس می‌کنید که سینه‌ها سفت هستند احتمالاً به این دلیل است که پروتزها هنوز در جای خود قرار نگرفته‌اند.

آیا انقباض کپسولی خطرناک است؟

خود این عارضه خطرناک نیست و افراد در صورتی به دنبال درمان آن می‌روند که احساس درد و ناراحتی زیادی داشته باشند و فرم سینه‌هایشان از حالت طبیعی خارج شده باشد. در صورتی که فکر می‌کنید به انقباض کپسولی مبتلا شده‌اید باید حتماً در این زمینه با دکتر خود مشورت کنید. هر چه زودتر در پی درمان این عارضه باشید احتمال درمان موفق آن با روش‌های غیرجراحی بیشتر می‌شود. نیازی به مراجعه اورژانسی نیست اما سعی کنید در اولین فرصت ملاقاتی را با دکتر خود ترتیب دهید. گاهی اوقات بروز انقباض کپسولی به دلیل پاره شدن پروتزهای سیلیکونی است. ممکن است بتوان پارگی این پروتزها را با سونوگرافی تشخیص داد اما بهترین راه برای تشخیص دقیق پارگی MRI است. البته مطالعات نشان داده‌اند که پارگی پروتزها سلامت را به خطر نمی‌اندازد و در صورت بروز چنین مشکلی می‌توان پروتزها را برداشت یا تعویض کرد.

عمل جراحی برای درمان انقباض کپسولی چگونه انجام می‌شود؟

ممکن است شنیدن این موضوع برایتان خوشایند نباشد اما تنها راه حل معتبر برای درمان انقباض کپسولی برداشتن کامل بافت اِسکار است که به آن “کپسولکتومی” می‌گویند. در این عمل توصیه به برداشتن پروتز سینه می‌شود چون ممکن است بروز انقباض کپسولی به دلیل آلودگی میکروبی سطح پروتز باشد، البته طی همین عمل می‌توان پروتز جدیدی را جایگزین نمود. برخی از دکترها انجام عمل “کپسولوتومی” را توصیه می‌کنند که نباید آن را با ” کپسولوتومی بسته ” اشتباه گرفت. در این عمل همه بافت اِسکار برداشته نمی‌شود اما عمده آن از بین می‌رود. این عمل نیز در سال‌های اخیر دیگر محبوبیت چندانی ندارد اما برخی دکترها در صورتی که اِسکار کم باشد این عمل را توصیه می‌کنند. دوره نقاهت هر دوی این عمل‌ها شبیه به دوره نقاهت عمل پروتز سینه است.

آیا می‌توان انقباض کپسولی را بدون عمل جراحی درمان کرد؟

درمان‌های غیرجراحی برای این عارضه وجود دارند البته نمی‌توان هیچکدام از آن‌ها را تضمین کرد. بسیاری از این درمان‌ها به طور کامل تست نشده‌اند اما با این وجود کاملاً ایمن و بی‌خطر هستند.

  • امواج اولتراسونیک: برخی دکترها از امواج فراصوتی برای نرم کردن و هموار کردن بافت اِسکار اطراف پروتز استفاده می‌کنند. این روش باعث می‌شود تا آسیب‌پذیری میکروب‌های سطح پروتز نسبت به سیستم ایمنی بدن بیشتر شود.
  • ویتامین E: با وجود ادعاهایی که در این زمینه وجود دارند اما تا کنون ثابت نشده که ویتامین E می‌تواند بافت اِسکار را نرم‌تر کند. بعید است این درمان نتایجی را که در انتظارش هستید در پی داشته باشد البته که آسیبی هم وارد نمی‌کند. معمولاً توصیه می‌شود که از ویتامین E در کنار درمانی که تاثیر آن ثابت شده است استفاده کنید.
  • داروهای ضد التهاب: ممکن است دکتر داروهایی مثل Singulair یا Accolate را تجویز کند که از آن‌ها برای درمان آسم استفاده می‌شود. این داروها موجب هموارتر شدن بافت اِسکار در برخی افراد می‌شوند. البته که شواهد علمی در این زمینه وجود ندارد و عمده شواهد نقل‌قولی هستند. بعید است این داروها در موارد پیشرفته‌تر تاثیرگذار باشند.
  • ماساژ: متخصصان نظرات مختلفی در مورد ماساژ دارند. برخی می‌گویند که ماساژ بهترین روش برای جلوگیری از بروز انقباض کپسولی است و در مراحل اولیه می‌توان از ماساژ برای درمان این عارضه استفاده کرد. اما برخی متخصصان کلاً ماساژ را فاقد ارزش و بی‌تاثیر می‌دانند.

کپسولوتومی بسته

این روشی استاندارد برای درمان انقباض کپسولی محسوب می‌شد اما امروزه از دور خارج شده است. ما در اینجا اطلاعاتی را در مورد این درمان در اختیار شما قرار می‌دهیم پس لازم نیست از دکتر در مورد آن بپرسید. در این درمان دکتر سینه‌ها را محکم می‌فشارد و باعث می‌شود تا بافت اِسکار اطراف پروتز در هم بشکند. زمانی که بافت اِسکار در هم شکست صدایی شبیه به ترکیدن می‌آید که در این زمان بیمار درد زیادی را متحمل می‌شود. البته این دلیل اصلی کنار گذاشتن این درمان نیست. کپسولوتومی بسته به ندرت انجام می‌شود چون ممکن است باعث پارگی پروتزها گردد. این امر خطرناک است چون ممکن است موجب خونریزی داخلی شود.

آیا انقباض کپسولی خود به خود بهبود می‌یابد؟

ممکن است بتوان با برخی از درمان‌های غیرجراحی که در بالا ذکر شد این عارضه را بهبود بخشید اما با این حال درمان قطعی با این روش‌ها هنوز مورد تردید است. اگر هیچ اقدامی برای درمان انقباض کپسولی نکنید به خودی خود بهبود نیافته و به تدریج بدتر می‌شود.

چگونه می‌توان از بروز انقباض کپسولی جلوگیری کرد؟

روش‌ها و نکات گوناگونی برای جلوگیری از بروز انقباض کپسولی در هنگام عمل و پس از آن وجود دارد. اگر می‌خواهید عمل پروتز سینه را انجام دهید حتماً پیش از انجام آن نگرانی‌های خود را با دکتر در میان بگذارید.

  • کار گذاشتن پروتزها در زیر ماهیچه سینه: بهترین روش کار گذاشتن پروتز سینه در زیر ماهیچه سینه است. از لحاظ تئوری حرکت ماهیچه بر روی پروتز مثل ماساژ آن می‌ماند و از رشد بافت اِسکار جلوگیری می‌کند.
  • استفاده از پروتزهای دارای بافت: گفته می‌شود که سطح زبر پروتزهای دارای بافت مانع رشد بافت اِسکار می‌شود. این امر تنها زمانی محقق می‌شود که پروتز دارای بافت بر روی ماهیچه سینه قرار داده شود. در صورتی که پروتزهای دارای بافت در زیر ماهیچه سینه کار گذاشته شوند هیچ تاثیری بر روی عدم بروز انقباض کپسولی نخواهند داشت. لازم به ذکر است که استفاده از پروتزهای دارای بافت در موارد بسیار معدودی باعث ابتلا به ALCL (لنفوم غیر هوچکین) که نوعی سرطان سیستم ایمنی است، می‌شوند.
  • لمس نکردن پروتزها: بسته‌بندی پروتز سینه باید دقیقاً پیش از کار گذاشتن آن درون سینه باز شود. پروتزها نباید هیچ تماسی با پوست بدن یا ابزارهای پزشکی داشته باشند، و فقط باید با دستکش مخصوص و درون سینه آن‌ها را لمس کرد. دلیل این کار جلوگیری از آلوده شدن سطح بیرونی پروتز است.
  • ضد عفونی کردن پروتز سینه: ثابت شده که ضد عفونی کردن پروتز پیش از کار گذاشتن و شستن بسته‌بندی آن با ترکیب سفازولین، جنتامایسین و باسیتراسین موجب کاهش احتمال بروز انقباض کپسولی می‌شود.
  • قیف کِلِر: از این ابزار برای کارگذاری راحت‌تر پروتزهای سیلیکونی از طریق برش‌های کوچک استفاده می‌شود. قیف کلر به عدم لمس پروتز کمک می‌کند و مانع آلوده شدن آن در اثر برخورد با سطح پوست بدن می‌شود.
  • پُر کردن پروتزها به صورت بسته: این شیوه شبیه به شیوه لمس نکردن پروتزها می‌باشد. در این روش جراح با استفاده از یک سیستم بسته پروتزهای آب‌نمکی را پُر می‌کند و محلول آب‌نمک به هیچ وجه در معرض هوا (آلاینده‌های خارجی) قرار نمی‌گیرد.
  • ماساژ پس از پروتز سینه: ممکن است دکتر دستورالعمل‌هایی را مبنی بر ماساژ سینه بعد از عمل در اختیارتان قرار دهد. زمان شروع ماساژها و چگونگی انجام آن‌ها به سایز و نوع پروتزها بستگی دارد. معمولاً ماساژهای روزانه یک هفته بعد از عمل جراحی آغاز شده و تا چند ماه ادامه دارد.
  • پروتزهای روکش شده با پلی‌اورتان: استفاده از این پروتزها باعث جلوگیری از بروز انقباض کپسولی می‌شود و ثابت شده که تاثیر زیادی در این زمینه دارند. پروتزهای روکش شده با فوم نیز مانند پروتزهای دارای بافت هستند و مانع تشکیل بافت اِسکار می‌شوند.

یک مطالعه ۳۰ ساله که ۳۸۲ بیمار را در بر می‌گیرد نشان می‌دهد که هرچه روکش پروتز بیشتر باشد احتمال ابتلا به انقباض کپسولی کاهش می‌یابد. گرچه برخی محققان اظهار دارند که پلی‌اورتان به جذب شدن در بدن تمایل دارد که ممکن است این امر باعث ایجاد برخی مشکلات در سلامتی شود در نتیجه تولید آن‌ها در آمریکا متوقف شد. این پروتزها بعدها دوباره به بازار معرفی شدند اما استقبال چندانی از آن‌ها نشد.

آیا امکان دارد که انقباض کپسولی بیش از یک بار رخ دهد؟

قطعاً. اگر عواملی که باعث به وجود آمدن و پیشرفت این عارضه می‌شوند در مراحل اولیه رفع نگردند، امکان بروز دوباره آن وجود دارد. گفته می‌شود که اگر کپسولکتومی به صورت کامل انجام شود احتمال بروز دوباره انقباض کپسولی وجود نخواهد داشت. این یکی از دلایلی است که کپسولکتومی به کپسولوتومی ترجیح داده می‌شود چراکه برداشتن کامل بافت اِسکار بسیار موثرتر از در هم شکستن بافت آن است.